مجله خبری مساجد

در آیه ها قرآن مجید حدود بیست سکو به افق الهى اشاره گردیده‌است فعلا این سؤال مطرح که مراد از اسمان پروردگار چیست؟

‏ بارها گفته ایم لفظ ها ما که براى ذکر خصوصیات زندگى محصور مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد و ناچیز ما اوضاع گردیده نمى تواند به درستى بیان‌کننده عظمت پروردگار و حتى عظمت مخلوقات گرانقدر وی باشد، به همین ادله با به کارگیری از معانى کنائى این لفظ ها شبحى از آن همگی عظمت را رسم مى کنیم.

و برای مثال الفاظى که‌این آخر و عاقبت را پیدا نموده است واژه «افق» میباشد که در لغت به معنى «سقف» یا این که «تخت مبنا بلند» در مقابل کرسى که به معنى تخت مبنا کوتاه میباشد آمده، بعد ا رزرو مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد ین واژه درباره‌ی تخت اقتدار پروردگار تحت عنوان آسمان خدا به عمل رفته میباشد.

در اینکه مراد از افق خداوند چیست و این واژه و کلمه کنایه از چه معنائى مى باشد؟ مفسران و محدثان و فلاسفه صحبت بسیار گفته اند.

گاهى اسمان را به معنى «دانش بى نقطه پايان خدا» تعبیروتفسیر کرده اند. آدرس مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد

و گاه به معنى «مالکیت و حاکمیت خداوند».

و گاه به معنى هر یک از صفات کمالیه و جلالیه وی، به دلیل آن که هرمورد از این اوصاف بیان کنده عظمت جایگاه وی مى باشد، همانطور که تخت سلاطین نشان عظمت آنان میباشد.

آرى خدا داراى آسمان دانش، و آسمان توان، و افق رحمانیت و آسمان رحیمیت میباشد.

طبق این تفسیرهاى سه گانه مضمون‌ «اسمان» رجوع به صفات ذات منزه خدا مى نماید، خیر یک وجود خارجى دیگر.

بعضى از روایاتى که از شیوه های اهل بیت (علیهم السلام) رسیده نیز همین معنى را تأیید مى کند، مانند حدیثى که حفص بن غیاث از امام درست گو (علیه السلام) نقل مى نماید که از امام (علیه السلام) درباره تعبیر و تفسیر «استطاعت کرسیه السماوات والارض» سؤال کردند، فرمود: «مراد دانش وی میباشد»(1).

و در حدیث دیگرى از به عبارتی امام (علیه السلام) «افق» را به معنى علمى که انبیا را بر آن واقف کرده، و «کرسى» را به معنى علمى که هیچکس را از آن مطلع نکرده میباشد تعبیر فرموده(2)

در حالى که بعضى دیگر از مفسران با الهام به چنگ آوردن از احادیث دیگرى «افق» و «کرسى» را به دو مو جود کلان از مخلوقات خداوند تعبیر کرده اند.

به عنوان مثال بعضى گفته اند: خواسته از افق دسته دانا هستى میباشد.

و گاه گفته اند دسته این زمین و عرش در داخل کرسى جای دارد، بلکه عرش و زمین در قبال کرسى همانند رینگ انگشترى میباشد در یک کویر کبیر، و کرسى در قبال افق نیز همانند رینگ انگشترى میباشد در یک کویر پهناور.

و گاه «آسمان» را بر قلب انبیا و اوصیا و مؤمنان بی نقص اطلاق کرده اند، چنانکه در حدیث آمده میباشد: ان قلب المؤمن آسمان الرحمن: «قلب مؤمن افق بلندمرتبه خداوند میباشد»!((3))

و نیز در حدیث قدسى نقل گردیده‌است: لم یسعنى سمائى ولاارضى و وسعنى قلب عبدى المؤمن: «اسمان و زمین اینجانب حجم وجود من را ندارد ولى قلب عبد و بنده مؤمن اینجانب مقام اینجانب میباشد»!((4))

ولی براى شعور واقعیت معنى آسمان ـ اما تا آنجا که توان تشخیص آدم اذن مى دهد ـ شایسته ترین راه و روش این میباشد که مفاد به کارگیری آن را در قرآن مجید دقیقاً آیتم بررسى در اختیار بگذاریم.

در نشانه‌ها زیادى از قرآن این تعبیروتفسیر به دیده مى خورد : ثم استوى على العرش «خدا (پس از نقطه پايان به چنگ آوردن خلقت عالم) بر افق اشراف یافت»(5).

و در بعضى از آیه‌ها پشت رمز این تعبیروتفسیر پاراگراف «یدبر الامر» و یا این که تعبیراتى که حاکى از دانش و دوراندیشی معبود میباشد چشم مى گردد.

در بعضى دیگر از آیه ها قرآن تعریف هائى براى اسمان چشم مى خواهد شد مانند تعریف به «کلان» آنجا که مى فرماید: وهو رب العرش العظیم (توبه ـ 129).

گاه صحبت از حاملان افق میباشد مانند آیه آیتم گفت و گو.

و گاه حرف از فرشتگان اى میباشد که گرداگرد آسمان را گرفته اند وترى الملائکة حافین اینجانب حول العرش (زمر ـ 57).

و گاه مى گوید «افق معبود روى آب قرار گرفته» وکان عرشه على الماء.

از تمام این تعبیرات و تعبیرات دیگرى که در احادیث اسلامى وارداتی به خوبى مى قدرت سود گرفت که افق بر معانى مختلفى اطلاق گردیده هر تعدادی ریشه مشترکى داراست.

یکى از معانى آسمان به عبارتی رده «حکومت و مالکیت و آگاهی دانا هستى» میباشد، به این دلیل‌که حتى در اطلاقات معمولى واژه اسمان تحت عنوان کنایه از اشراف یک زمامدار بر کارها میهن خود به شغل مى رود، مى گوئیم: «فلان ثل عرشه» کنایه از اینکه قدرتش فرو جاری شد، و در فارسى نیز مى گوئیم: «مبنا هاى تخت وی درهم باخت».

دیگر از معانى افق «دسته فقیه هستى» میباشد، به این دلیل که همگى نشان عظمت وی میباشد و گاه «آسمان» به معنى «فقیه بالا» و «کرسى» به معنى دانا پائین به عمل مى رود.

و گاه «آسمان» به معنى «فقیه ماوراء طبیعت» و کرسى به معنى آحاد فقیه ماده اعم از زمین و عرش استفاده مى گردد چنانکه در آیة الکرسى آمده میباشد یارا کرسیه السموات والارض.

و از آن جا که مخلوقات و دانسته ها معبود از ذات تمیز وی مستقل نیستند گاهى اسمان بر «دانش خداوند» اطلاق شد‌ه‌است.

و درصورتی که به قلب تمیز بندگان با ایمان «آسمان الرحمان» آورده شده به خیال این میباشد که رده معرفت ذات تمیز وی و نماد اى از نشان هاى عظمت و اقتدار وی میباشد.

بدین ترتیب در هر یک می بایست از قرائن فهمید که منظوراز اسمان کدامیک از معانى آن میباشد، ولى در هر درحال حاضر همگى درین فرمان مشتر نماید که اسمان بیان کنده بزرگى و عظمت معبود میباشد.

در آیه گزینه مشاجره که حرف از حاملان آسمان الهى مى گوید ممکن میباشد خواسته از آسمان به عبارتی حکومت آفریدگار و تدبیرش در دانا هستى باشد و حاملان افق انجام کنندگان حاکمیت و دوراندیشی وی می‌باشند.

و نیز ممکن میباشد به معنى دسته فقید هستى و یا این که فقید ماوراء طبیعت باشد و حاملان آن فرشتگانى می باشند که محور هاى آگاهی این عالم به امر معبود بر دوش آنان میباشد

در آیه ها قرآن مجید حدود بیست سکو به افق الهى اشاره گردیده‌است فعلا این سؤال مطرح که مراد از اسمان پروردگار چیست؟

‏ بارها گفته ایم لفظ ها ما که براى ذکر خصوصیات زندگى محصور مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد و ناچیز ما اوضاع گردیده نمى تواند به درستى بیان‌کننده عظمت پروردگار و حتى عظمت مخلوقات گرانقدر وی باشد، به همین ادله با به کارگیری از معانى کنائى این لفظ ها شبحى از آن همگی عظمت را رسم مى کنیم.

و برای مثال الفاظى که‌این آخر و عاقبت را پیدا نموده است واژه «افق» میباشد که در لغت به معنى «سقف» یا این که «تخت مبنا بلند» در مقابل کرسى که به معنى تخت مبنا کوتاه میباشد آمده، بعد ا رزرو مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد ین واژه درباره‌ی تخت اقتدار پروردگار تحت عنوان آسمان خدا به عمل رفته میباشد.

در اینکه مراد از افق خداوند چیست و این واژه و کلمه کنایه از چه معنائى مى باشد؟ مفسران و محدثان و فلاسفه صحبت بسیار گفته اند.

گاهى اسمان را به معنى «دانش بى نقطه پايان خدا» تعبیروتفسیر کرده اند. آدرس مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد

و گاه به معنى «مالکیت و حاکمیت خداوند».

و گاه به معنى هر یک از صفات کمالیه و جلالیه وی، به دلیل آن که هرمورد از این اوصاف بیان کنده عظمت جایگاه وی مى باشد، همانطور که تخت سلاطین نشان عظمت آنان میباشد.

آرى خدا داراى آسمان دانش، و آسمان توان، و افق رحمانیت و آسمان رحیمیت میباشد.

طبق این تفسیرهاى سه گانه مضمون‌ «اسمان» رجوع به صفات ذات منزه خدا مى نماید، خیر یک وجود خارجى دیگر.

بعضى از روایاتى که از شیوه های اهل بیت (علیهم السلام) رسیده نیز همین معنى را تأیید مى کند، مانند حدیثى که حفص بن غیاث از امام درست گو (علیه السلام) نقل مى نماید که از امام (علیه السلام) درباره تعبیر و تفسیر «استطاعت کرسیه السماوات والارض» سؤال کردند، فرمود: «مراد دانش وی میباشد»(1).

و در حدیث دیگرى از به عبارتی امام (علیه السلام) «افق» را به معنى علمى که انبیا را بر آن واقف کرده، و «کرسى» را به معنى علمى که هیچکس را از آن مطلع نکرده میباشد تعبیر فرموده(2)

در حالى که بعضى دیگر از مفسران با الهام به چنگ آوردن از احادیث دیگرى «افق» و «کرسى» را به دو مو جود کلان از مخلوقات خداوند تعبیر کرده اند.

به عنوان مثال بعضى گفته اند: خواسته از افق دسته دانا هستى میباشد.

و گاه گفته اند دسته این زمین و عرش در داخل کرسى جای دارد، بلکه عرش و زمین در قبال کرسى همانند رینگ انگشترى میباشد در یک کویر کبیر، و کرسى در قبال افق نیز همانند رینگ انگشترى میباشد در یک کویر پهناور.

و گاه «آسمان» را بر قلب انبیا و اوصیا و مؤمنان بی نقص اطلاق کرده اند، چنانکه در حدیث آمده میباشد: ان قلب المؤمن آسمان الرحمن: «قلب مؤمن افق بلندمرتبه خداوند میباشد»!((3))

و نیز در حدیث قدسى نقل گردیده‌است: لم یسعنى سمائى ولاارضى و وسعنى قلب عبدى المؤمن: «اسمان و زمین اینجانب حجم وجود من را ندارد ولى قلب عبد و بنده مؤمن اینجانب مقام اینجانب میباشد»!((4))

ولی براى شعور واقعیت معنى آسمان ـ اما تا آنجا که توان تشخیص آدم اذن مى دهد ـ شایسته ترین راه و روش این میباشد که مفاد به کارگیری آن را در قرآن مجید دقیقاً آیتم بررسى در اختیار بگذاریم.

در نشانه‌ها زیادى از قرآن این تعبیروتفسیر به دیده مى خورد : ثم استوى على العرش «خدا (پس از نقطه پايان به چنگ آوردن خلقت عالم) بر افق اشراف یافت»(5).

و در بعضى از آیه‌ها پشت رمز این تعبیروتفسیر پاراگراف «یدبر الامر» و یا این که تعبیراتى که حاکى از دانش و دوراندیشی معبود میباشد چشم مى گردد.

در بعضى دیگر از آیه ها قرآن تعریف هائى براى اسمان چشم مى خواهد شد مانند تعریف به «کلان» آنجا که مى فرماید: وهو رب العرش العظیم (توبه ـ 129).

گاه صحبت از حاملان افق میباشد مانند آیه آیتم گفت و گو.

و گاه حرف از فرشتگان اى میباشد که گرداگرد آسمان را گرفته اند وترى الملائکة حافین اینجانب حول العرش (زمر ـ 57).

و گاه مى گوید «افق معبود روى آب قرار گرفته» وکان عرشه على الماء.

از تمام این تعبیرات و تعبیرات دیگرى که در احادیث اسلامى وارداتی به خوبى مى قدرت سود گرفت که افق بر معانى مختلفى اطلاق گردیده هر تعدادی ریشه مشترکى داراست.

یکى از معانى آسمان به عبارتی رده «حکومت و مالکیت و آگاهی دانا هستى» میباشد، به این دلیل‌که حتى در اطلاقات معمولى واژه اسمان تحت عنوان کنایه از اشراف یک زمامدار بر کارها میهن خود به شغل مى رود، مى گوئیم: «فلان ثل عرشه» کنایه از اینکه قدرتش فرو جاری شد، و در فارسى نیز مى گوئیم: «مبنا هاى تخت وی درهم باخت».

دیگر از معانى افق «دسته فقیه هستى» میباشد، به این دلیل که همگى نشان عظمت وی میباشد و گاه «آسمان» به معنى «فقیه بالا» و «کرسى» به معنى دانا پائین به عمل مى رود.

و گاه «آسمان» به معنى «فقیه ماوراء طبیعت» و کرسى به معنى آحاد فقیه ماده اعم از زمین و عرش استفاده مى گردد چنانکه در آیة الکرسى آمده میباشد یارا کرسیه السموات والارض.

و از آن جا که مخلوقات و دانسته ها معبود از ذات تمیز وی مستقل نیستند گاهى اسمان بر «دانش خداوند» اطلاق شد‌ه‌است.

و درصورتی که به قلب تمیز بندگان با ایمان «آسمان الرحمان» آورده شده به خیال این میباشد که رده معرفت ذات تمیز وی و نماد اى از نشان هاى عظمت و اقتدار وی میباشد.

بدین ترتیب در هر یک می بایست از قرائن فهمید که منظوراز اسمان کدامیک از معانى آن میباشد، ولى در هر درحال حاضر همگى درین فرمان مشتر نماید که اسمان بیان کنده بزرگى و عظمت معبود میباشد.

در آیه گزینه مشاجره که حرف از حاملان آسمان الهى مى گوید ممکن میباشد خواسته از آسمان به عبارتی حکومت آفریدگار و تدبیرش در دانا هستى باشد و حاملان افق انجام کنندگان حاکمیت و دوراندیشی وی می‌باشند.

و نیز ممکن میباشد به معنى دسته فقید هستى و یا این که فقید ماوراء طبیعت باشد و حاملان آن فرشتگانى می باشند که محور هاى آگاهی این عالم به امر معبود بر دوش آنان میباشد